اثر صدا بر عملکرد (2)

 

دکتر نصیری ، تیمور الهیاری

 

اثر صدا بر هوشیاری

 

هوشیاری فاکتور مهمی در انجام بسیاری از وظایف و فعالیتها از جمله وظایف پایشی و مراقبتی مانند رانندگی است. آنالیز رفتار هوشیارانه یک مسئله  پیچیده است زیرا آن شامل چندین جزء رفتاری از جمله توجه، هوشیار بودن، حساسیت، شناخت، قضاوت و تصمیم گیری است.

 

اثر بر وظایف حسی حرکتی وظایف حسی حرکتی به وظایفی اطلاق می شود که در آن پاسخ به یک محرک غیر کلامی مستلزم حرکت است مانند رانندگی. پاسخ بر اساس داده حسی که توسط فرد  سازماندهی می شود تعیین می گردد. در مورد اثرات احتمالی صدا بر عملکرد حسی حرکتی بحثهای ضد نقیضی مطرح است.اثر بر یادگیری تحقیقات نشان می دهد که مواجهه کودکان در مدارس عملکرد یادگیری آنها را تاثیر داده و افت تحصیلی آنها را موجب می شود. در زیر به برخی مطالعات بین المللی در این زمینه اشاره می شود. متاسفانه کودکان همواره از گستره مطالعات اثرات صدا خارج بوده اند . در زمینه اثرات صدا بر عملکرد تحقیقات عمدتا بر محیطهای صنعتی و شغلی تمرکز داشته است.(Smith & Jones 1992) در این مطالعات بزرگسالان مورد مطالعه قرار گرفته اند. اما تعدادی از تحقیقات بر وظایف و شرایط استرس زا همانند آنچه که در مداری است مانند کارکنان اداری  و فروشندگان که بیشتر در معرض سر و صداهای متوسط هستند توجه داشته اند.(Nemecek 1983, sust 1987,89).

 

مطالعات انجام گرفته توسط Battemann، schonpflug(1986)،Krenauer، Schonpflug(1980)، Kuhl و Schonpflug(1974)، Muller، Schonpflug و Stober(1990)، Schonpflug(1984و86و87و93) ، Schonpflugو Battemann (1982 و 1987)،Wieland  و Schonpflug(1980) نیز با وظایف مدارس مشابه است.Sust مطالعه جامعی بر روی مطالعات انجام گرفته در این زمینه انجام داد علاوه براین تحقیقات خود او نیز نشان داد که در صورتیکه کارهای زیر انجام می شود. حتی در ترازهای متوسط( 50 دسی بل A) آشفتگی در کار روی می دهد.

 

بررسی اطلاعات وسیع و گسترده، بایگانی اطلاعات ،ارتباط دادن اطلاعات، بازخوانی اطلاعات، فشار زمانی و ارزیابی عملکرد.

 

در این شرایط مدت زمان تصمیم گیری زیاد شده و میزان خطاها بیشتر می شود.(Sust 1989 ).

 

چنین وضعیتهایی با وضعیت مدارس حداقل در زمینه استرس  صدا  و وظایف قابل مقایسه است. تعدادی از مطالعات نیز بر استرس صدا در بین کودکان و نوجوانان تمرکز کرده اند .این مطالعات استرس ناشی از صدای ترافیک، هواپیما و قطار در مناطق مسکونی بررسی کرده اند. سوالی که مطر ح است اینست که پیامد مواجهه طولانی با صدا بر عملکرد  یادگیری کودکان و رفتار آنان در مدرسه چگونه است.

 

Andu(1988) مطالعه بسیار وسیعی در اطراف فرودگاه Osaka انجام داد که نشان داد که استرس صدای فرودگاه باعث کندی رشد مغز کودکان  می شود. او توانست نشان دهد که موسیقی و صدای فرودگاه مبتنی بر نوع وظیفه بطور جداگانه اثر می کند. موسیقی اثبات شده که اثر قطعی بر عملکرد دارد برای مثال وظایف محاسباتی که بر اساس نویسنده همانند موسیقی توسط نیمکره چپ مغز  پردازش می شوند.

 

تحقیقات جداگانه زیادی در دو  فرودگاه  مونیخ انجام شده است . این گروه از مححقان همچنین تحقیقات مهمی در زمینه تغییرات فیزیولوژیکی ناشی از استرس صدا منتشر کردهاند نقطه تمرکز اصلی آنها تغییرات قلبی عروقی و هورمونی بوده است.(Evans , Hygge, Butlinger 1995).تحقیقات گسترده در رابطه با کلاسهای مدارس که تنها از استرس های ناشی از صدای فرودگاه، صدای ترافیک و قطارها رنج می برند انجام شده است. نتایج این در تعدادی از بررسی ها خلاصه شده است( Evans 1998,Schick 1990, Mois 1998).استرس صدای ناشی از جاده ها بنظر می رسد کم باشد بویژه  به این دلیل که 50 درصد مدارس در آلمان غربی سابق بدلایل ایمنی دور از جاده ها ساخته شده اند در حالیکه بیشتر مدارس در آلمان شرقی سابق از صدای ترافیک جاده ای رنج می برند. Schushke،Rudloff(1994و1993) نشان دادند که  مدارس ناحیه  magdebury نیاز به نوسازی دارند. آنها همچنین دریافتند که در جمهوری فدرال آلمان هیچ حدی برای صدای ترافیک در جاده ها وجود ندارد. در مدارسی که در معرض صدای شهر قرار دارند آزمایشات اکوستیک انجام شده نشان داده که نیاز به اتخاذ تدابیری جهت کاهش صدا و نیاز به تدوین مقرراتی در زمینه حفاظت در برابر 0صدا توسط قانونگزاران است. اکوستیک صدای ترافیک در مدارسی که در نقاط نامناسب بنا شده اند برای تراز صدای کلی 60 دسی بل A  در کلاسها در نظر  گرفته می شود این حد با ضرورت در نظر گرفتن آشفتگی های حافظه کوتاه مدت در صدا است زیرا بیشترین اثر آشفتگی صدا این نوع است. تراز اثر گذاری صدا این حد را مشخص کرده است.

 

در قانون جدید حفاظت در کار بر اساس مقررات اتحادیه اروپا که در سال 1996 تصویب شد معلمان نیز تحت پوشش قوانین حفاظت بهداشت کار قرار گرفتند.

 

Bronzaft(1997) صدا را یک معضل بزرگ موسسات آموزشی بیان می کند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.Helmke  و Weinert(1997) در بررسی مطالعات بیان می کنند که در مقایسه با شرایط اجتماعی الگوهای روانی اجتماعی رفتار در کلاسش با عوامل فیزیکی محیط خیلی کم یا بندرت مورد توجه قرار گرفته اند.

 

استانداردهای صدا و اکوستیک در آلمان:

 

DIN 4109:Noise protection in structural engineering.

 

DIN 18032:”Sport halls,halls for gymnastics,games and multi purposes.

 

استاندارد برای کارهای ذهنی حد 55 dBA می باشد در حالیکه اندازه گیری در برلین Leq ، 76  دسی بل A  را در طول 8 ساعت مواجهه نشان داد.

 

در سال 1997 شرکت Sennheiser  که سازنده تجهیزات صنعتی است میانگین تراز صدا را در کلاسها بصورت زیر اندازه گیری کرد:

 

کلاس خالی 46.6-42.5 دسی بل

 

کلاس با دانش آموزان  75 دسی بل (کودکان 5 و 6 ساله، مدارس ابتدایی 65.3 دسی بل و کودکان 16-11 ساله 64.5 دسی بل.

 

Dejoy(1983) در مقایسه کاملی نتایج مطالعات مختلف امریکایی را خلاصه کرد و نشان داد که بیشتر موارد  صدا عامل قطعی تاثیر گذار بر موفقیت کودکان و رشد شناختی آنها محسوب می شود. اعمال مربوط به کلام بشدت تحت تاثیر قرار می گیرند.

 

Hetu،  Truchon  و  Gagnon(1990) از معلمان 6 مدرسه که پنجاه کلاس داشتند درباره صدا پرسشنامه پر کردند. بیشتر معلمان صدا را عامل ذاتی کارشان ذکر کردند بویژه بعنوان عامل تداخل کلامی .صدا در یک محیط آموزشی اثرات قطعی زیادی دارد که میتواند اثرات روانی و جسمانی مهمی بر کودکان و نیز معلمان داشته باشد.

 

Airey ، Mackenzie و Craik(1998) مطالعه وسیعی را در مورد استرس های کودکان و معلمان در انگلستان انجام دادند. آنها تراز صدا را تا dBA 100  گزارش کردند. در 60 مدرسه ابتدایی آنها درک گفتاری کودکان را ثبت کردند و توانستند با اصلاح آکوستیک کلاسها عملکرد را بهبود بخشند.(Mackenzie & Craik 1997).

 

Blake  و Busby (1994)بررسی را در مدارس ابتدایی نیوزیلند انجام دادند. آنها 5 مدرسه با 106 کلاس و 149 معلم را مرود بررسی قرار دادند. متوسط نسبت S/N 6  dBA  بدست آمد. چون این مقدار خیلی پایین است آنها وضعیت اکوستیکی کلاسها را غیر قابل قبول گزارش کردند.

 

در اسپانیا افراد دیگر اکوستیک کلاسها را بررسی کردند Delgado، perera و Santiago(1993) آکوستیک را در کلاس ها بررسی کردند و وضوح گفتار را از هر صندلی در کلاس اندازه گیری کردند. گروه دیگر ازمحققین استرس صدا را در کلاسهای مدارس ایالت والنسیا اندازه گیری کردند. آنها با معلمان درباره منابع صدا مصاحبه کردند .معلمان اعتقاد داشتند که منبع اصلی صدا در خود کلاس یا کلاسهای مجاور است.(Garcia,Romero,Garcia and Arana 1989;Romero & Garcia 1992,Garcia and Romero 1993, Romero,Garcia & Garcia 1992)

 

Seballos، Costabal  وMatamala(1993) اکوستیک را در کلاسها در شیلی و اثر آن بر  یادگیری و رفتار کودکان بین 7 و 18 ساله انجام دادند.

 

Kryukova و  Abramchuk(1991) مقادیر Leq را در سالن های مدارس در روسیه سفید که بین 1800 تا 2200 دانش آموز داشتند بالاتر از 75 دسی بل Aاندازه گیری کردند.

 

Sone , Kono 1990 استرس ناشی از صدا را در افراد با مشاغل مختلف در شهرهای توکیو، سندای و ناگویای ژاپن ثبت کردند. آنها نشان دادند که معلمان در مدارس نورسی و ابتدایی بهمراه  پرستاران بیشترین استرس را داشتند.

 

Niu(1990) توانائیهای شناختی کودکان مدارس ابتدایی چین را که در معرض صدای 42 تا 55 دسی بل A قرار داشتند مورد بررسی قرار دادند. نتایج تفاوت قابل ملاحظه ای در عملکرد در مقایسه با شرایط سکوت نشان داد.Wang(1987) پیشنهاد کرد که کلاسها باید اکوستیک شوند. Benesova، Brunclikova ، Dohnal ، Synkova(1988) در بررسی به این نتیجه رسیدند که کودکانی که در محیطهای مسکونی بی سرو صدا زندگی می کنند در مقایسه با کودکان محیطهای پر سرو صدا  به صدا مقاومتر هستند. مفهوم این یافته اینست که  کودکانی که بطور مداوم در معرض استرس صدا هستند عملکرد آنها در مدرسه پایین است.

 

در لهستان Koszarny   و Jankowska در سال 1995 و 1996 صدا را در مدارس ابتدایی 86 دسی بل A اندازه گیری کردند و  در مدارس راهنمایی 9 دسی بل کمتر بود. آنها اعتقاد داشتند که اگر تعداد کودکان در کلاس حداکثر 25 تفر باشد تراز صدا در یک حد مطلوب خواهد بود. اگر تعداد از 30 نفر تجاوز کند مقدار 3 دسی بل بالتر را باید انتظار داشت. آنها متوسط میزان صدا را در مدارس ابتدایی 80  dBA گزارش کردند که در مدارس دولتی85 دسی بل و در مدارس خصوصی 72 دسی بل A  بود.

 

آسیب یا اختلال در اعمال شنیداری و گفتاری

 

در مدارس صدا تنها باعث مختل شدن اعمال گفتاری  نمی شود بلکه اعمال شناختی و اعمالی که کلام بطور مستقیم و غیر مستقیم در آن دخیل هستند را مانع می شود. وضوح گفتار به شرایط اکوستیک اتاق بستگی دارد ما معمولا صدای کسی که از فاصله   60 سانتی متری با ما صحبت می کند را درک می کنیم وقتی ما بعنوان شنونده صدا را از فاصله بیش از 60 سانتی متر دریافت می کنیم صدا را ضعیف تر می شنویم یعنی انعکاس ویژگیهای اتاق و اشیا در آن وضوح را کم می کند.

 

یکی از کارهای قدیمی درمورد آسیب صداب یادگیری تفکیک صدای کلمات توسط Finitzo و Tillman(1978) انجام شده است. در مطالعه انها هم کودکان سالم و هم کودکان دارای افت شنوایی مشکل داشتند .این یافته بعدا بارها و بارها تائید شده است.Geffner، Luckerو Koch(1996) همچنین توانایی تفکیک شنیداری بین کلمات را بررسی کردند. صدای استرس زا(کلام نامفهوم و با مفهوم و صدای فروشگاه )در مدارس متداول است. با اینکه هیچ تفاوتی بین گروهها در شرایط سکوت وجود نداشت عملکرد تفکیک کودکان دارای افت شنوایی در صدای کلامی مختل شد. یک مطالعه توسط گروهی از متخصصان در آژانس محیطی فئدرال(1994) نشان داد که وضوح گفتار به تراز صدای مزاحم و ترکیب فرکانس/زمان،ساختار اتاق(طنین) ،فاصله بین بلندگو و شنونده، اطلاعات دو گوشی و دیداری، شدت کلام، آشفتگی و تغییرات کلام در طرز و سرعت گفتار بستگی دارد.  آسیب اعمال اجتماعی و انگیزشی با تحقیقات Glass و  Singer(1972) و Cohen  ،Lezak(1977) می دانیم که صدا ارتباط و تمایل به کمک را کاهش می دهد. Evans(1998) نشان داد که ایجاد انگیزش در کودکانی که در معرض استرس صدا قرار دارند دشوار است. این اثر در مواجهه های کوتاه مدت، نیم ساعت  و مواجهه های مداوم با صدا دیده می شود. در برخی موارد پدیده کمک نکردن بنظر می رسد کاملا قابل اثبات باشد. از این رو ایوانز اصطلاح ممانعت یادگیری توسط صدا را مطرح می کند. Wachs (1987) اختلالاتی را در ایجاد انگیزه موفقیت در بین کودکانی که بطور مداوم در طول روز در منزل در معرض استرس صدا بودند مشاهده کرد. روشهای جلوگیری و بهبود شرایط اکوستیکی کلاس ·         دیوارها و اسکلت اتاق باید مناسب بوده و هیچگونه بازتاب مغشوش کننده وجود نداشته باشد.

·         زمان طنین کوچکتر مساوی 0.6 ثانیه در اکتاوباند 125 تا 4000 هرتز باشد.

 

·         شنوایی افراد سالم اغلب تحت تاثیر عواملی از قبیل سرما افت پیدا می کند.

·         صدای زمینه بر اساس استاندارد DIN4109 باید dBA Leq≤30 و یا

 

≤50 dBC  باشد.

 

گفتار معمولی روزمره در صدای با تراز 45 ;LAدسی بل دارای وضوح کامل و حتی تا 55 دسی بل دارای وضوح متوسط است. قانون Lombard

 

 با فرض اینکه صدای معمولی یک معلم 60dBA  باشد بر طبق قانون لومبارد او باید صدایی حداقل 75-70 دسی بل داشته باشد.

 

ماکسول و ایوانز(Maxwell and Evans 1988) تاثیر مثبت اکوستیک کلاس را بر عملکرد روخوانی، یادگیری اعداد و توانایی گفتار نشان داد.

 

اثر صدا بر معلمان در هفتمین کنفرانس گوش ،بینی و گلو در الدنبرگ،Berger  گزارشی با عنوان 8 ساعت استرس صدای دسی بل ارائه کرد. که معلمان کودکستان بیشتر از همه آشفته می شوند. کودکان نیز وقتی بیشتر آشفته می شدند که در حال بازی کردن بودند. نیلسون(1998) معلمان مدارس ابتدایی و کودکستان را در دانمارک که برای درمان ناراحتی گوش مراجعه کرده بودند مورد بررسی قرار داد و افت شنوایی ناشی از صدا را گزارش کرد. اندازه گیری صدا در کودکستان تراز صدا را 85-80 دسی بل A نشان داد. این نشان می دهد که آنها تحت شرایطی کار می کنند که بر اساس قوانین معمول صنعت مجبور به استفاده از  گوشی های حفاظتی هستند.

 Sala، Airo ،Lain،olkinuora،Pentti و sunpaa(1998) استرس گفتاری و استعداد پذیری به اختلالات صوتی 200 معلم از 25 مرکز ارائه دهنده خدمات به کودکان بررسی کردند. این مطالعه فنلاندی هم از بعد کلینیکی و هم از بعد روانشناسی صورت گرفت. اختلالات عمدتا ناشی از عدم وجود آکوستیک کافی در اتاقها و لزوم صحبت کردن با صدای بلند به مدت طولانی بود. Hodgin و Wooliscroft(1997) با استفاده از نظریات Dunn درباره شیوه های یادگیری کلاسها را از اکوستیک و ارگونومی طبقه بندی کردند. Handelsman (1978) عملکرد روخوانی دانش آموزان کلاس سوم ابتدایی را تحت شرایط صدایی مختلف در کلاس، صدای محیط با صدای سفید، صدای محیط با صدای زمین بازی و صدای محیط ترکیب شده با صدای موسیقی بررسی کرد.