اصول طراحی ارگونومیک ایستگاه کاری

 

مهندس فرین فاطمی

 

دانشجوی کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای

 

مقدمه

 

توصیه ها و مقایسه استانداردهای ارگونومی در خصوص طراحی ایستگاههای کاری و ابعاد محیط کار مستقیما به داده های آنتروپومتری بستگی دارد ، اما به هر حال باید الگوهای رفتاری کارگران و سایر مشخصه های دیگر مربوط به محیطهای کاری را نیز در نظر داشت .اعداد پیشنهادی در این راستا برای اندازه ها و ابعاد مختلف محیطهای کاری نه به عنوان ملاکهای طراحی اما می تواند به عنوان ایده های مناسبی در نزد طراحین و متخصصین ارگونومی به کار رود.

 

شعار ارگونومی در طراحی ایستگاه کار

 

 

Let the Small Person Reach, Let the Large Person Fit

 

 

تعریف ایستگاه کار : فضایی است که کارگر حداقل 90% از زمان کارش را در آن سپری کرده و شامل کلیه ابزار ، تجهیزات و وسایلی مورد نیاز اپراتور در هنگام انجام کار می شود .

 

 

اهداف ارگونومی در طراحی ایستگاه کار

 

 

— کاهش میزان خطر آسیبهای CTD

 

— افزایش بهره وری

 

— افزایش ایمنی

 

— بهبود کیفیت کار

 

— کاهش خستگی و اشتباهات

 

 

منابع فشارهای وضعیتی در طراحی فضای کار

 

1- قرارگیری بدن در یک حالت پایدار ، یکنواخت و استاتیک در حین انجام کار

 

2- خم شدن سر و تنه به سمت جلو در حین کار

 

3- انجام کار در ارتفاع بالاتر از حد شانه

 

4- داشتن وضعیتهای چرخیده و نامتقارن در حین کار

 

5- بکارگیری 1 عضو یا مفصل به مدت طولانی در حدود نهایی محدوده حرکتی آن

 

6- وجود صندلی های غیر ارگونومیک در ایستگاه کار

 

7- چنانچه اعمال نیروی زیادی برای انجام کار لازم باشد، اندامها می بایست در شرایطی قرار گیرند که حداکثر قدرت را داشته باشند .

 

8- فشارهای تماسی و وارد آمدن فشار بیش از حد به قسمتهای حساس بافتها

 

اصول کلی ارگونومی در طراحی ایستگاه کار

 

 

1- فضای کاری محدویت حرکتی برای کارگر ایجاد نکند .

 

2- وسایل کمک مکانیکی یا وسایل و ابزار کار در دسترس کارگر باشد.

 

3- ارتفاع سطح کار قابل تنظیم باشد.

 

4- سطح کار از نظر زاویه و جهت قابل تنظیم باشد .

 

5- ایستگاه کار به گونه ای طراحی گردد تا موارد ذیل را حذف یا کاهش دهد :

 

اجتناب از خمش و وضعیتهای غیر طبیعی

 

خم شدگی یا پیچیدگی در ناحیه مچ دست

 

فعالیت در بالای سطح شانه ها

 

کار عضلانی ساکن ( استاتیک )

 

کشیدگی بیش از حد دستان

 

دور شدن آرنج از بدن ( بالا آمدن آرنج )

 

6- کارگر قادر به حفظ پوسچر مستقیم و رو به جلو در حین انجام کار باشد .

 

7- کارگران در طول شیفت کاری قادر به تغییر وضعیت خود باشند.

 

8- دستان و انگشتان تا حد امکان در تماس با سطوح تیز و برنده نباشند .

 

9- در زمانهای مقتضی امکان استراحت دست وجود داشته باشد .

 

10- در زمانهای مقتضی امکان استراحت پا وجود داشته باشد .

 

11- کف ایستگاه کار مسطح و فاقد موانع باشد .

 

12- تهیه زیرپایی مناسب برای کارکنانی که مجبور به ایستادن طولانی باشند .

 

13- صندلیها یا چهارپایه ها کاملا متناسب با وظیفه و قابل تنظیم باشند .

 

14- تمامی فعالیتهای اجرایی به راحتی قابل رویت از یک وضعیت باشند .

 

 

انواع ایستگاه کار

 

1- ایستاده

 

2- نشسته

 

3- توام

 

 

اولویت در طراحی ایستگاه کار

 

1- توام ( مناسبترین از نقطه نظر فیزیولوژیکی و ارتوپدی )

 

2- نشسته

 

3- ایستاده


جدول تعیین نوع ایستگاه کار

نوع ایستگاه کاری

 

 

نوع وظیفه

 

 

اولویت دوم

 

 

 

اولویت اول

 

توام

 

 

 

ایستاده

 

جابجایی بار بیش از 5 کیلوگرم

 

توام

 

 

 

ایستاده

 

انجام کار در زیر ارتفاع آرنج

 

توام

 

 

 

ایستاده

 

انجام کار در حداکثر محدوده دسترسی افقی

 

توام

 

 

 

نشسته

 

مونتاژ سبک با حرکات تکراری

 

توام

 

 

 

نشسته

 

انجام کارهای دستی و دقیق

 

توام

 

 

 

نشسته

 

کارهای کنترلی و بازبینی بصری

 

ایستاده

 

 

 

توام

 

جابجایی تکراری وسایل و قطعات

 

 

ادامه مطلب به صورت فایل پی دی اف

رمز : ihs