سیستمهای ایمنی- سیستم کنترل دو دستی Two-hand Controls

 

مهران قلعه نوی

 

 

کنترلهای دو دستی Two-Hands Controls

 

مبنای طراحی چنین سیستمهایی بر این اصل استوار است که با مشغول کردن هر دو دست اپراتور احتمال ایجاد حادثه را به حداقل برساند . اصولاً وقتی اپراتور از هر دو دست خود جهت به کار انداختن و کنترل ماشین استفاده می کند ، دیگر امکان اینکه بتواند دست خود را در حین سیکل کاری ماشین به منطقه خطر وارد کند ، وجود نخواهدداشت . شاید اجرای چنین طرحی ساده به نظر برسد ، اما اجرای عملی چنین سیستمهایی با یک سری پیچیدگیهایی رو به روست که باید حتماً به دقت مورد توجه قرار گیرد . مثلاً کارگرانی که با چنین کنترلهایی کار می کنند ، معمولاً سعی می کنند با از کار انداختن یکی از دو کنترل کار خود را راحت تر کنند و به اصطلاح سیستم را فریب بدهند یا آن را دور بزنند .

 

کنترلهای دو دستی به عنوان سیستم حفاظتی در حالت تغذیه تکی پرسهای فشاری که با سیستم کلاچ کار می کنند قرار داده شود. مشابه سیستم two hand trip (سویچهای دو دستی )، این سیستم دستهای اپراتور را از منطقه عملیاتی ماشین دور نگه می دارد.

 

در این سیستم دو اپراتور مشغول به کار می باشند که هر کدام دو کلید را برای عمل فشار می دهند ،‌در صورتی که یکی از کلید ها فشرده نشود ، دستگاه کار نمی کند .

 

برای مشاهده قوانین مربوط به کنترل دو دستی اینجا کلیک کنید

 

 

فاصله بین هر کنترل دستی تا منطقه عمل بایستی بیشتر از فاصله تعیین شده توسط فرمول تعیین فاصله ایمن باشد.

 

محل کلیدهای کنترل دو دستی می بایست ثابت باشد و فقط سرپرست یا مهندس ایمنی قادر به تغییر محل آن باشد.

 

 

نحوه کار کرد ؟

 

سیستم کنترل دو دستی برای پرس برک ها نیز ایده آل است .

 

مرحله 1 : با فشردن دگمه های کنترلی ، اپراتور ضربه پرس برک را آغاز می کند

 

مرحله 2 : اپراتور می بایست کلید ها را تا انجام کامل عملیات پایین نگه دارد (فشرده ) . در صورتی که یکی از کلید ها رها شود ، عملیات متوقف شده یا یک ضربه ناگهانی زده می شود.

 

مرحله 3 : به ترتیب قالب در وضعیت از قبل مشخص بالای قطعه کاری متوقف می شود

 

مرحله 4: قطعه کار قرار داده می شود

 

مرحله 5 :دگمه ها فشرده شده یا پدال پایی زده می شود تا عملیات تکمیل گردد.

 

یکی از راههای دور زدن سیستم این است که کارگران با استفاده از تخته یا طناب سعی می کنند یکی از کنترلها را ببندند و بدین ترتیب بتوانند تنها با یک دست ماشین را کنترل کنند و بادست دیگر آن را تغذیه نمایند . یکی دیگر از راههای غلبه بر یک سیستم کنترل دو دستی این است که کارگران ممکن است به جای دست از سر ، بینی یا حتی پای خود برای فشار دادن کنترل دوم استفاده کنند! از آنجا که کارگران وجود سیستمهای حفاظتی و ایمنی را مانعی برای افزایش تولید و سوددهی می دانند لذا از هر حربه ای برای از کارانداختن چنین سیستمهایی استفاده می کنند . بنابراین باید همواره این موضوع که کارگر سود را بر ایمنی ترجیح می دهد را مدنظر داشته باشید . طراحی نامناسب کنترلهای دو دستی می تواند دلیل دیگری برای عدم استقبال افراد از این سیستمها باشد. آستانه تحمل کارگران و مدیران صنعتی در رابطه با کند شدن روند تولید که معمولاً به واسطه رعایت اصول ایمنی به وجود می آید، بسیار پایین است . این سیستم به گونه ای طراحی شده که کارگر امکان فریب یا دور زدن آن را نداشته باشد .دکمه ها دارای سطوح مدوری هستند که متناسب با کف دست انسان طراحی شده است و اصولاً این امکان که بتوان یکی از دکمه ها را در حالت فشرده قرار داد و سیستم را دور زد ، وجود نخواهد داشت. نکته دیگر اینکه وجود لبه هایی در اطراف دکمه ها نقش حفاظتی داشته و مثل حالت قبل از فریب سیستم جلوگیری می کند . همچنین این دستگاهها باید مجهز به سیستمهای الکترونیکی باشند که اگر دو دکمه سیستم با هم فشرده نشوند و یا در طول سیکل کاری ماشین آزاد شوند (از حالت فشرده خارج شوند ) ،ماشین متوقف شود .

 

تفاوت بین کنترل و سوئیچ Controls Versus Trips

 

اصولاً در مورد راه اندازی ماشینها با دو واژه سرو کار داریم . یکی کنترل (Control) و دیگری سوئیچ (Trip) . اگرچه معنی کلی این دو واژه یکسان به نظر می رسد اما عملکرد آنها تا حدودی متفاوت است . کنترلهای دو دستی معمولاً به این ترتیب عمل می کنند که با فشار هر دو دکمه آنها ماشین سیکل کاری خود را شروع می کند و در صورتی که اپراتور در حین سیکل کاری ماشین هر دو دست یا حتی یک دست خود را از روی دکمه ها بردارد ماشین متوقف می شود . اما سوئیچها به گونه ای طراحی شده اند که وقتی اپراتور با دو دست خوددکمه های دستگاه را فشار داد ماشین سیکل کاری خود را بلافاصله شروع می کند و در صورتی که اپراتور دست یا دستانش را از روی دکمه ها بردارد ، ماشین متوقف نخواهد شد وتا انتهای سیکل کاریش به حرکت خود ادامه می دهد . بنابراین واضح است که سیستمهای سوئیچ دو دستی (Two-hand trip)، حفاظت کمتری را نسبت به سیستمهای کنترل دو دستی ، ایجاد می کنند . البته در صورتی که سیکل کاری دستگاه سریع باشد و اپراتور نیز در فاصله مناسبی نسبت به منطقه خطر قرار داشته باشد ، سیستمهای سوئیچ دو دستی هم ، حفاظت مناسبی را برای اپراتور ایجاد خواهندکرد. اما روشن است که در غیر این صورت یعنی سیکل کاری کند و فاصله نزدیک ، اپراتور می تواند در حین سیکل کاری ماشین به منطقه خطر ماشین دسترسی پیدا کند. و خود را در معرض خطر قرار دهد .

 

 

برای مشاهد تصاویر این 2 نوع کنترل به لینکهای زیر مراجعه نمایید

 

 

سیستم کنترل دو دستی

 

سوئیچهای دو دستی