شرایط کاری زنان باردار و مادران شیرده در محیطهای کاری

 

مهندس فرین فاطمی

 

دانشجوی کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای

 

مقدمه

 

موضوع اشتغال زنان فراز و نشیبهاى فراوانى را در طول تاریخ به همراه داشته و با پشت سر گذاشتن سرنوشت غمبار خود به مرحله کنونى رسیده است. مسأله اشتغال زنان از بدو زندگى اجتماعى مطرح بوده و کار زنان همگام با مردان در مزارع و یا منزل و یا هم مزارع و هم منزل مسأله اى عادى محسوب شده و جزو وظایف آنها به حساب مى آمد . 

 

این واقعیت که نیمى از جمعیت جهان را زنان تشکیل مى دهند و با افزایش تعداد زنان شاغل نگرانی در مورد سلامتی و امنیت آنها نیز افزایش می یابد ، موجب شد سازمان هاى بین المللى از جمله سازمان حقوق بشر و سازمان هاى منطقه اى و ملى و همچنین سازمان هاى بین المللى غیردولتى مانند NGO به انحاى مختلف از حقوق کار زنان حمایت کنند . امروزه بیشترین سهم حمایت از اشتغال زنان بر عهده سازمان بین المللى کار است . اعلامیه جهانى حقوق بشر در سال ۱۹۴۸ ضمن تساوى برشمردن حقوق زن و مرد به دستمزد مساوى و حمایت از مادران پرداخته و پس از آن مجمع عمومى سازمان ملل در سال ۱۹۶۷ تساوى حقوق زنان در جنبه هاى مختلف اقتصادى و اجتماعى و مسائلى چون استخدام ، ارتقاى شغلى ، تساوى فرد و آموزش حرفه اى و امثال آن را خواستار شده است. از اهم موارد حمایتهای سازمان بین الملل کار از حقوق زنان شاغل حمایت از جنبه هاى مختلف مادرى کارگران زن می باشد .

 

علاوه برخطرات ابتدایی برای همه کارگران ، مواردی خاص سلامتی و ایمنی کارگران زن وجود دارد که موانعی برای ورود و باقی ماندن زنان درمحیط کار ایجاد می کند . بهبود شرایط کار برای زنان در مشاغل مختلف علاوه بر تامین سلامتی و امنیت تلاشی در جهت جذب و نگهداری زنان کارگر است . هر سازمانی قبل از استخدام نیروی کار زن باید مطمئن شود که محیط کار برای آنها مناسب است. امروزه حدود 60 درصد از زنان بالای 16 سال به کارهای مختلف اشتغال دارند و زنان تقریبا 44 درصد از نیروی کار و 33 درصد از آسیب دیدگان در کار را تشکیل می دهند . در این میان توجه به ایمنی و سلامتی زنان شاغل باردار و شیرده در محیطهای کاری از اهمیت ویژه ای برخوردار است . در واقع در این گونه موارد کارفرما باید یک ارزیابی ریسک عمومی را به منظور شناسایی هر گونه ریسک تاثیر گذار در محیط کار را انجام دهد . در این بحث نیز ابتدا به طور کلی به مشکلات و موانع موجود کاری زنان و سپس به طور خاص به مشکلات و موانع کارگران باردار و شیرده و ارائه چک لیستی به منظور شناسایی ریسکهای موجود مربوط به این طبقه در محیطهای کاری پرداخته می شود .

 

مشکلات کاری زنان

 

نامناسب بودن ابزار و تجهیزات به طور فیزیکی برای کارگران زن

 

وجود محیطهای کاری خصمانه و خشن ، محدودیت دسترسی به سرویس های بهداشتی ، لباسهای محافظ و تجهیزات در سایزهای اشتباه و نامناسب ، ضعف آموزش شغلی و حمایت فیزیکی نامناسب

 

رواج تبعیض جنسی و نگرشهای ضد زنان در بعضی از محل های کاری

 

ایجاد ترس و استرس برای زنان در اثر کار در انزوا و جدا از دیگران و منزوی شدن به وسیله سرکارگران

 

بی میلی نسبت به گزارش مشکلات سلامتی و ایمنی زنان در محیط کار

 

اثر بیشتر مشکلات طراحی ارگونومیکی در محل کار بر روی زنان نسبت به مردان

 

ایجاد خطرات تولید مثلی و اثرات نامطلوب بر روی جنین ها در اثر استفاده از عوامل شیمیایی ، فیزیکی یا بیولوژیکی

 

سپرده شدن کارهای غیر مهارتی و روتین و ساده به زنان

 

ابتلا به بیماریهای ماهیچه ای- اسکلتی به دلیل نوع مشاغل خاص زنان

 

آسیب های مربوط به کشش ها وتنشهای ماهیچه ای در کارهای تکراری و با سرعت بالا

 

عدم سازگاری یا سازگاری کم ایستگاه های کاری با اندازه و شکل بدن زنان

 

وجود استرس های جدی ناشی از شیفت های نامنظم و ساعتهای طولانی کارکردن

 

آسیب پذیری زنان نسبت به بیماریهای مربوط به کار به دلیل ویژگیهای فیزیولوژیکی آنها و تکنولوژی های طراحی شده نامناسب

 

موارد ذیل در مورد زنان باردار را می توان به لیست فوق اضافه نمود :

 

محروم کردن زنان باردار از کار به خاطر حل مشکلات بالقوه

 

ریسک بیشتر در مورد ایستادن یا نشستن های طولانی و رانندگی برای زنان باردار

 

● شب کاری و کار در محیط هایی با صدای بیشتر از 90 دسی بل

 

به طور کلی بر اساس نتایج مطالعات انجام شده 62 درصد از آسیب های رباطی ، 89 درصد ازآسیب های مربوط به تایپ تکراری و استفاده ازکی برد ، 64 درصد آسیبهای مربوط به استفاده تکراری از ابزار و قراردادن و برداشتن اشیاء به طورمتناوب و 77 درصد خستگی های چشمی ناشی از کار با کامپیوتر در مورد زنان روی می دهد.