ایمنی برق

مقدمه:

چنانچه بدن فردی به یک اختلاف پتا نسیل الکتریکی متصل گردد ، بسته به میزان ولتاژ اعمال شده و مقاومت الکتریکی بدن شخص ، جریانی از بدن وی عبور خواهد کرد. این جریان آثار نامطلوب و خطر ناکی بر روی بدن به جا می گذارد و در شرایطی مرگ شخص برق گرفته کاملا قطعی و قابل پیش بینی است.میزان خطر به عواملی همچون نوع جریان ، مسیر جریان ، مسیر جریان ، فرکانس جریان، مقاومت الکتریکی بدن ، سطح تماس ، زمان تماس ، محل تماس و مقدار شدت جریان بستگی دارد.


هنگام عبور جریان از بدن ممکن است بافتها و اندامها یی که در مسیر عبور جریان هستند، تحت تاثیر قرار گیرند. به همین منظور اهمیت به ایمنی لوازم و دستگاههای برقی ، تابلو برق های صنعتی وکلیه ی ادوات برقی بسیار مهم و ضروری می با شد

مقاومت الکتریکی :

مقاومت در برابر جریان الکتریسیته را مقاومت الکتریکی گویند و واحد اندازه گیری آن اهم می‌باشد.جدول زیر مقاومت بدن انسان را در مقابل جریان الکتریسیته نشان می‌دهد-

مقاومت اجزای مختلف بدن

 

مقاومت بر حسب اهم

 

اجزای بدن

 

100000 تا 600000

 

پوست خشک

 

1000

 

پوست خیس

 

400 تا 600

 

دست و یا اندام داخلی

 

100

 

گوش تا گوش

 

حفاظت الکتریکی:

حفاظت در برابر تماس مستقیم و غیر مستقیم :

در کلیه انواع تاسیسات الکتریکی باید برای حفاظت افراد در برابر تماس مستقیم یا غیرمستقیم با ولتاژهای بالا تدابیر ایمنی ویژه ای از قبیل اخذ مجوز کار ، شناسائی خطرات توسط کارشناسان واحد برق و بهداشت حرفه ای کارخانه و ... بعمل آورده شود .

_ باید با توجه به نیازهای خاص شرایط مختلف کاری (نظیر محلهای مرطوب یا خیس ، کاردر داخل لوله ها ، تانکها و . یک یا چند روش از انواع روشهای ذکر شده زیر اعمال گردد :

1- کشیدن حصار

2-عایق کاری کامل (عایق دوبله – عایق تقویت شده )

3-حداکثر ولتاژ ایمن

4- ایزولاسیون ایمن (مانند ترانسهای ایزوله شده ایمن )

5-اتصال زمین سیم نول

6- نول ایزوله شده

7- اتصال زمین قسمتهای فاقد برق

8- رله یا سوئیچی که در صورت هرگونه نشتی ولتاژ به زمین جریان را قطع کند ( از انواع با حساسیت بالا)

9- وسائل کنترل عایقها

10- کلیدهای قطع مدار به هنگام اتصال به بدنه یا زمین

11- اخذ مجوز کار در صورت تشخیص واحد بهداشت حرفه ای

12- در صورت امکان استفاده از ولتاژ پائین DC

13- استفاده از کابلهای سالم و بدون عیب

وسایل قطع کننده جریان :

- برای قطع جریان در کلیه هادیهای الکتریکی فعال در مواقع ضروری ، یک وسیله قطع کننده مرکزی باید پیش بینی گردد .

- به منظور قطع سریع جریان برق در کلیه هادیهای الکتریکی باید یک وسیله قطع کننده که دسترسی فوری به آن امکان پذیر باشد د رمدار کلیه ادوات الکتریکی تعبیه گردد .

- تاسیسات الکتریکی حتی الامکان باید به یک قطع کننده اتوماتیک جریان مجهز شوند تا در مواقع بروز نقص در تاسیسات جریان را قطع نماید .

حصارها و پوششها : 

- پوششها ، توریهای حفاظتی و حصارها باید از مواد غیر آتشگیر ساخته شده و دارای مقاومت مکانیکی کافی بوده و بطور محکم و مطمئن نصب شوند .

- جهت نصب پوشش و حصار بایستی اطمینان حاصل گردد که برقدار نخواهند شد .

- برداشتن و جابجائی حصارهای اطراف قسمتهای حامل جریان برق نباید بدون استفاده از ابزارهای خاص امکان پذیر باشد .

پاره‌ای از اصول اولیه ایمنی برق :

1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی حتماً مجوز لازم را اخذ نمائید.

2. قبل از شروع به کار (تعمیر) کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل نمائید.

3. چنانچه امکان قفل کردن جعبه وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمائید.

4. در صورت امکان برچسب تعمیرات نیز زده شود.

5. فقط برقکاران اجازه کار بر روی شبکه یا دستگاه ها را دارند.

6. تمامی دستگاههای برقی باید دارای سیم ارت باشند.

7. تمامی کابلهای معیوب باید تعویض شوند.

8. از هر پریز فقط یک انشعاب گرفته شود.

9. تمامی دستگاهها باید دو شاخه داشته باشند.

10. برای تعمیر یک وسیله برقی حتماً باید دو شاخه آنرا در آورید.

11. در کارهای برقی هیچگاه شانسی عمل نکنید.

12. هیچگاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید.

13. هرگز یک سیم برق لخت را لمس نکنید.

14. در زمان حفاری اگر به کابل برقی برخورد نمودید قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید.

15. توجه داشته باشید که کار در زمین های مرطوب با وسایل برقی می تواند منجر به برق گرفتگی شود.

16. فقط دستگاههایی که ولتاژ آنها کمتر از 25 ولت باشد ، خطر برق گرفتگی در آنها کاهش یافته است.

17. کابلهای برق که در مسیر عبور و مرور وسائط نقلیه هستندرا حتماً باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد.

18. برای هر دستگاه فیوز مناسب را استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفاده مجدد سیم پیچی نکنید.

19. هیچگاه کابل دستگاهی که گیر کرده است را با فشار نکشید بلکه به آرامی آنرا رها کنید.

20. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش نمود ، استفاده از آب خطرناک است.

21. در صورتی که قبل از شروع تعمیرات ، محیط ایمن سازی می‌شود باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار ، علائم هشدار دهنده و بطور کلی تجهیزات ایمنی‌ سازی محیط برداشته شود.

هشدارها :

برای جلب توجه عمومی بایستی اطلاعیه یا اطلاعیه هائی با مضمون های زیر در محلهای مناسب نصب کرد :

a) ورود افراد غیر مجاز و متفرقه به محلهای تاسیسات الکتریکی ممنوع

b) هرگونه تعمیر و یا دستکاری تاسیسات الکتریکی توسط افراد غیر مجاز ممنوع

c) روشهای مقابله با آتش سوزی در هنگام بروز حریق

d) روشهای نجات افراد برق گرفته و کمکهای اولیه به افرادی که دچار برق گرفتگی شده اند

e) مشخص نمودن افراد معینی برای مقابله با خطرات الکتریکی احتمالی و اعلام نحوه ارتباط با آنها

f) شماره تلفنهای اضطراری کارخانه

سیستم ارت وسایل برقی :

ازآنجائی که مقاومت سیم ارت در برابر جریان برق از مقاومت بدن انسان کمتر است ، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد.دستگاههای برقی سیار بوسیله سیمی که در دو شاخه آن تعبیه شده به پریز مخصوص متصل می گردد. برای دستگاهها و سازههای بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.