ایمنی در نگهداری مواد شیمیایی?>?>?>

 

مهندس داوود کرمانی

 

( 1 ) آشنایی با لوزی شناسایی خطر

 

خطرات مواد شیمیایی توأم با ازدیاد مصرفشان در صنایع مختلف افزایش یافته و از طرفی چون بخاطرسپردن خطرات مواد شیمیایی گوناگون و چگونگی مقابله با آنها برای هر شخص امکان پذیر نیست .بنابراین جهت سهولت در مورد آگاهی از خطر هر ماده شیمیایی از یک لوزی چهار خانه استفاده می‌شود . تا هر شخصی با توجه به آشنایی قبلی با مشخصات این لوزی از چگونگی خطرات آن ماده شیمیایی آگاه گردد.

لوزی خطر

لوزی خطر دارای چهار خانه است .

v      خانه بالایی مربوط به قابلیت اشتعال جسم می‌ باشد .

v      خانه‌ی سمت راست قابلیت فعل و انفعال شیمیایی ( پایدار و از نظر ترکیب با  آب) را نشان می‌دهد .                                                  

v      خانه سمت چپ لوزی خطرات بهداشتی ( خطر ماده شیمیایی بر روی سلامتی ) را نشان می‌دهد .

v      خانه پایینی نشان دهنده خطرات خاص می‌باشد .

 

خانه‌های لوزی دارای یک زمینه رنگی یا حروف رنگی ثابت بصورت زیر می باشد :

§         رنگ قرمز برای خانه بالا ( قابلیت اشتعال )

§         رنگ آبی برای خانه سمت چپ ( خطرات بهداشتی )

§         رنگ زرد برای خانه سمت راست ( قابلیت فعل وانفعال شیمیایی )

§         ?>?>?>?>?>?>خانه پایین بی‌رنگ و یا اینکه به رنگ بدنه محموله می‌باشد  ( خطرات خاص ) 

 

 

 

هر کدام از موارد فوق  ( قابلیت فعل و انفعال شیمیایی . قابلیت اشتعال . خطرات شیمیایی ) به پنج درجه تقسیم می‌شوند ( از درجه صفر تا درجه 4 ) بطوریکه درجه صفر نشان دهنده بی‌خطری و درجه 4 نشان دهنده خطر بسیار شدید می‌باشد .

ü       این درجه بندی در مورد خطرات خاص وجود ندارد .

 

 

قابلیت اشتعال مواد شیمیایی

 

درجه 4:

گازهای شدیدا قابل اشتعال و مایعات بسیار فرار قابل اشتعال و موادی که در حالت گردو غبار در هوا تشکیل مخلوط انفجاری میدهند. مانند: سولفید هیدروژن – استالدئید- اسید پیکریک.

درجه 3:

مایعاتی که تقریبا در حرارت نرمال مشتعل میشوند. مانند: هیدروکسیل امین – فسفر سفید – استایرن .

درجه 2:

مایعاتی که جهت مشتعل شدن باید مقداری حرارت ببینند و جامداتی که تولید بخارات قابل اشتعال مینماید. مانند: اسید استیک – نفتالن – فرم الدئید.

درجه 1:

موادی که قبل اشتعال باید حرارت ببینند. مانند: گلیسیرین – سولفور – روی .

درجه صفر :

موادی که مشتعل نمیشوند . مانند : اسید نیتریک – پراکسید سدیم – اسید سولفوریک .

 

 

خطر بهداشتی مواد

 

منظور از خطرات بهداشتی همان خطرات و مضرات مواد شیمیایی بر روی سلامتی انسان می باشد و مفهوم درجات پنجگانه آن بشرح زیر می‌باشد :

 

درجه 4:

          موادی که مقدار کمی از بخارات آنها می‌تواند سبب مرگ شود مانند هیدروژن سیانید HCN 

درجه 3 :

           موادی که خطرات فوق‌العاده برای سلامتی دارند  مانند سولفید هیدروژن H2S  هیدرواکسید سدیم NaOH  فسفر سفید P

درجه 2 :

           موادی که برای سلامتی خطرناک هستند . مانند اکسید اتیلن C2H4O  نفتالین  C10H8

درجه 1:

          موادی که خطرات کمی برای سلامتی دارند . مانند کلسیم Ca

 

درجه صفر :

                مو ادی که تحت شرایط حریق نیز خطری برای سلامتی تولید نمی‌کنند . برنز. فسفر قرمز

 

قابلیت فعل و انفعال شیمیایی

 

میزان پایداری و ترکیب ماده شیمیایی با آب را نشان داده و تقسیم بندی آن بصورت زیر است :

 

درجه 4:

           موادی که در حرارت و فشار معمولی قادر به تجزیه یا واکنش انفجاری است . مانند اسید پیکریک و تری نیترو تولوئن

درجه 3 :

            موادی که قادر به تجزیه یا واکنش انفجاری بوده ولی جهت این عمل به چاشنی یا حرارت کافی نیاز دارند . مانند فلوئر f

درجه 2:

          موادی که در حالت عادی ناپایدار بوده و تغییرات شیمیایی یا فته ولی منفجر نمی‌شود

درجه 1 :

           موادی که درحالت عادی پایدار بوده ولی در حرارت و فشار بالا ممکن است ناپایدار شوند و با آب واکنش نمود ه ( ولی نه بشدت ) انرژی آزاد نماید مانند روی z

درجه صفر :

                 موادی که در حالت عادی حتی در شعله پایدار هستند و با آب واکنش نمی‌دهند .مانند ذغال چوب 

 

خطرات خاص

 

خطرات خاص شامل خطر و اکنش با آب یا پلی مریزه شده و یا خطر مواد رادیواکتیو را نشان می‌دهد .

اگره  منظور خطر استفاده از آب جهت اطفاء حریق باشد ( مثل خاموش کردن حریق سدیم با آب ) در خانه پایین یک W که یک خط از مرکز آن گذشته ( W ) قرار داده می‌شود و اگر جسم تحت شرایطی پلی مریزه شود علامت         در این خانه جایگزین می‌شود .

مواد پلی‌مریزه مواد شیمیایی هستند که به هنگام سوختن گاز سمی تولید میکنند و به راحتی خاموش نمی‌شوند .