مقدمه ای بر مدیریت یکپارچه ایمنی، بهداشت و محیط زیست

?>?>?> 

سلام بر همه دوستان .. اینهم مقدمه ای بر HSE که توسط استاد عزیزم دکتر محمدفام تهیه گردیده است ... منتظر بخشهای بعدی باشید

 

مقدمه ای بر مدیریت یکپارچه ایمنی، بهداشت و محیط زیست

HSE

دکتر ایرج محمدفام

مقدمه:

 

سازمان بین المللی استاندارد از زمان تاسیس خود در سال 1942 استاندارد های بین المللی متعددی را با همکاری متخصصان وکارشناسان برجسته جهانی وهمچنین کارشناسان موسسات استاندارد کشورهای عضو این سازمان تدوین ومنتشر نموده است.

هرکدام از استانداردهای انتشار یافته حیطه خاصی از عملیات و فعالیتها را پوشش داده و بر روی آن متمرکز می گردد. در بیست سال گذشته استانداردهای بین المللی از چنان پذیرشی برخوردار شده اند که بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه  استانداردهای ملی و رسمی خود را بسوی پذیرش (Adoption)استانداردهای بین المللی سوق داده ند. با انتشار استاندارهای کیفیت با عنوان کلی استانداردهای سری ISO 9000، موضوع استانداردهای جهانی وارد مرحله تازه تری گردید. بدنبال پذیرش و افزایش محبوبیت استاندارد اخیر استانداردهای مشابه ای مطرح و مورد استقبال گسترده ای قرار گرفتند که از این میان می توان به استانداردهای زیست محیطی و ایمنی و بهداشت شغلی اشاره کرد.

از میان استانداردهای تدوین شده توسط این سازمان , سه مجموعه استاندارد تحت عنوان " مدیریت کیفیت ,مدیریت زیست محیطی و مدیریت بهداشت وایمنی شغلی " و استانداردهای وابسته به آنها  اهمیت خاص یافته و بکارگیری اصول و الزامات این استانداردها و سازمانهای تولیدی و خدماتی در سرتاسر جهان دائما در حال گسترش میباشد.

پس از معرفی استانداردهای اخیر و نتایج موفقیت آمیز بکارگیری این رویکرد، امروزه بسیاری از سازمانها به نقش موثر پیاده سازی این نوع استانداردها در افزایش اثربخشی سازمانها سیستم  و نقش مفید آنها در جهت اهداف سازمان پی برده اند. از طرف دیگر در هر استانداردی ( ایمنی، بهداشت، کیفیت، محیط زیست، ارگونومی، منابع انسانی و غیره) تنها یکی از ابعاد سازمان مورد توجه قرار گرفته و سیاست ها و اهدافی که تعریف می شوند در جهت آن جنبه از فعالیتهای سازمان می باشد. به همین دلیل هر چند که امروزه هیچ شکی در نقش استانداردها در هدایت و هماهنگ کردن فعالیتها در جهت اهداف سازمان وجود ندارد این امر نیز به اثبات رسیده است که تعدد سیستم ها می تواند باعث پیچیدگی و سردرگمی سازمان, به هدر رفتن منابع, دوباره کاریها, ایجاد تضاد بین سیاستها و اهداف تعریف شده و گردد. در همین راستا ادغام سیستم های مختلف در سازمان امری الزامی می باشد

یکی از مهمترین علل ادغام سیستم های مدیریتی یاد شده تشابهات بین آنهاست. این تشابهات بین سیستم های مدیریت کیفیت، ایمنی و بهداشت و زیست محیطی و فواید ادغام این سیستم ها در بالاترین سطوح بین المللی شناخته شده و مورد تائید قرار گرفته است بطوریکه در مقدمه استاندارد ISO 14001 نسخه 1996 بیان شده است که این استاندارد بین المللی در اصول کلی سیستم مدیریت با سری استانداردهای ISO 9000 برای سیستم های کیفیت مشترک می باشد. سازمانها ممکن است استفاده از سیستم مدیریت موجود خود را که با سری ISO 9000 سازگار است به عنوان مبنایی برای سیستم مدیریت زیست محیطی خود انتخاب نمایند.

این موضوع در مقدمه استاندارد ISO 9001: 2000  نیز تحت عنوان سازگاری با سایر سیستم های مدیریت مورد اشاره قرار گرفته و بیان شده است که این استاندارد بین المللی در راستای استاندارد ISO 14001 نسخه 1996 می باشد تا سازگاری دو استاندارد را به منظور بهره مندی کاربران این استانداردها ارتقاء بخشد.

با وجود تشابهات فراوان موجود بین این سیستم ها بنظر می رسد که ادغام نیازمندیهای سیستم ایمنی و بهداست با سیستم مدیریت محیط زیست و سیستم های دیگر نسبتاٌ بدون پیچیدگی بوده و براحتی امکانپذیر باشد. ولی این امر در عمل بسادگی میسر نیست زیرا بایستی در ابتدا برای هر سازمانی فواید، مشکلات و مسایل حاشیه ای برای ادغام سیستم ها در نظر گرفت. علاوه بر این در نظر داشتن وجوه اشتراک و تفاوتهای بین سیستم های مورد نظر برای ادغام نیز ضروری می باشد. با این حال اگر نیازمندیهای سیستم های مدیریتی مورد نظر به درستی در سازمان طرح ریزی و اجراء شده باشد و کارکنان سازمان نیز آگاهی و تعهد لازم را در ارتباط با نیازمندیهای سیستم مربوطه داشته باشند ادغام سیستم های مدیریتی براحتی و بدون ایجاد اختلال در روند جاری فعالیتهای سازمان امکانپذیر خواهد بود.

مهمترین فواید ادغام سیستم های مدیریتی عبارتند از:

1.        اختصاص صحیح و منطقی منابع

-         جلوگیری از اختصاص دوباره یا چند باره منابع داخلی سازمان برای مدیریت سیستم های مختلف

-         جلوگیری از هزینه های اضافی و دوباره کاری های اجتناب ناپذیر در مستقر کردن سیستم های جداگانه

2.       ایجاد تصویری بهتری از سازمان

یک سیستم مدیریت ادغام شده که توسط گروه ثالث مورد تائید قرار گرفته است می تواند شاخص مناسبی برای برای نشان دادن تعهد سازمان به جامعه باشد. تصویری که چنین سازمانی در جامعه ایجاد می نماید مجموعه ای است که به موازات فعالیت های تجاری خود، مسایل دیگر نظیر موارد زیست محیطی، ایمنی، بهداشتی و غیره را همزمان رعایت می نماید.

3.     بهبود عملکرد سازمان

سیستم های مدیریت ادغام یافته با در نظر گرفتن مسایل ایمنی، بهداشت، محیط زیست و غیره می تواند منجر به کاهش و یا حذف حوادث، بیماریهای، آلودگیهای زیست محیطی و موارد مشابه شود که مسایل یاد شده منجر به بهبود عملکرد سازمان خواهد شد.

4.     بهبود رضایت مشتری

-     ادغام این سیستم ها منجر به عملکرد بهتر کیفی، زیست محیطی، ایمنی و... شده که به نوبه خود رضایت بیشتر مشتریان خواهد انجامید.

-     در صورتیکه سازمانی بتواند سیستم های ادغام یافته ای را برای کارهای پروژه ای پیشنهاد نماید این امر باعث کاهش هزینه های پروژه هم برای مشتری و هم برای عرضه کننده خواهد شد.

5.     کاهش پیچیدگی و سردرگمی

-         از طریق کاهش حجم مستندات سیستم های مدیریتی

-         افزایش سهولت در اجراء، نگهداری و بهبود یک سیستم واحد

-         افزایش راحتی کارکنان از نظر ارجاع به روشهای اجرایی واحد و ادغام یافته

با وجود فواید فوق ادغام سیستم های مدیریت متفاوت با دشواریها و موانع متعددی نیز همراه است که تعدادی از مهمترین آنها عبارتند از:

1.        میزان اعتباری که استانداردهای مرتبط از نظر ثبت و اجراء دارند.

2.       نیازمندیهای خاص مشتریان

-     در بعضی از بخشهای صنعتی ممکن است قسمتی از نیازمندیهای سیستم ایمنی، بهداشت، محیط زیست و غیره سازمان توسط مشتری یا قانون گذار تعیین شده باشد که این موضوع می تواند ادغام سیستم ها را با دشواری همراه سازد.

-         ممکن است نیازمندیهای مشتریان از بخشی به بخش دیگر متفاوت باشد.

3.     علایق شخصی

در درون سازمانها ممکن است تمایل خاصی از طرف متخصصین سیستم های مختلف برای حفظ سیستم های جداگانه و مقاومت در برابر ادغام سیستم ها وجود داشته باشد.

یکی از معمولترین سیستم های مدیریتی ادغام یافته سیستم مدیریت HSE است که زادگاه آن بخشهای انرژی شامل پالایشگاههای نفت، گاز، پتروشیمی ها و صنایع مرتبط است. در این سیستم مدیریتی سعی می شود که سه سیستم مدیریتی بهداشت، ایمنی و محیط زیست در هم ادغام شده و بصورت یکپارچه راهبری و کنترل گردد.

از آنجائیکه در حال حاضر هیچ گونه استاندارد جهانی در مورد سیستم یکپارچه HSE وجود ندارد لذا سازمانهای مختلف با توجه به سلایق، محدودیتها، ماهیت عملیاتی، نقاط قوت و موارد مشابه خود از قالب و ساختارهای متفاوتی برای سیستم های یکپارچه HSE خود استفاده می کنند که در بهش زیر یک نمونه جامع از سیستم های مدیریتی یکپارچه HSE مورد بحث قرار می گیرد.

 

در این بخش و قبل از پرداختن به ساختار سیستم، به منظور ایجاد هماهنگی ودرک یکسان به تشریح اصطلاحات و تعاریف مورد استفاده پرداخته می شود:

 

1.ممیزی Audit:

فرایند نظام یافته ,مستقل و مدون بمنظور بدست آوردن شواهد ممیزی و ارزیابی آنها بصورت عینی جهت تعیین میزانی که معیار های ممیزی بر آورده میشوند.

ممیزی داخلی ,که گاهی ممیزی شخص اول  نیز نامیده میشود توسط خود سازمان یا از جانب آن جهت بازنگری مدیریت و سایر مقاصد داخلی انجام میگیرد.و میتواند مبنای برای خود اظهاری سازمان در مورد انطباق باشد. در بسیاری از موارد بخصوص در سازمانهای کوچک , مستقل بودن میتواند از طریق مسئولیت نداشتن در فعالیتی که تحت عنوان ممیزی است, به اثبات برسد

ممیزی بیرونی آنچه که اصطلاحا ممیزی شخص دوم یا شخص ثالث مینامند در برمیگیرد.ممیزی شخص دوم معمولا طرفهای زینفع  از قبیل مشتریان ویااشخاص از طرف انها انحام میگیرد. ممیزی شخص ثالث توسط سازمانهای ممیزی کننده مستقل بیرونی انجام میگیرد

و هنگامی که دو یا چند سازمان ممیزی کننده در انجام مشترک ممیزی یک ممیز شونده همکاری می کنند آن را ممیزی مشترکمی نامند

 

2.ممیز (Auditor):

شخص دارای شایستگی جهت انجام ممیزی.

 

3.کارشناس فنی (Technical expert):

شخصی که دانش و یا تخصص معینی را(دانش سازمانی ,فرایندی وزبان وفرهنگی) برای تیم ممیزی فراهم می نماید.  کارشناس فنی بعنوان ممیز در تیم ممیزی عمل نمیکند.

/ 4 نظر / 43 بازدید
قاینی

بسیار عالی است از زحمات شما ممنونیم موفق باشید

ehsan

سلام خوش حال می شوم با هم همکاری داشته باشیم south-safety-club 6 messages 1 new topic 1633 web views 8 page edits last 6 days

ehsan

http://groups-beta.google.com/group/south-safety-club